Bình Luận Khoa Học Bộ Luật Hình Sự Năm 2015 (Sửa Đổi, Bổ Sung Năm 2017, 2024, 2025)

Bình Luận Khoa Học Bộ Luật Hình Sự Năm 2015 (Sửa Đổi, Bổ Sung Năm 2017, 2024, 2025)

Pháp luật hình sự là một trong những công cụ sắc bén, hữu hiệu của Nhà nước với vai trò đấu tranh chống và phòng ngừa tội phạm, góp phần tích cực trong việc bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức, góp phần duy trì trật tự an toàn xã hội, trật tự quản lý kinh tế, bảo đảm cho mọi người được sống trong một môi trường xã hội và sinh thái an toàn, lành mạnh, mang tính nhân văn cao.

Không những thế, pháp luật hình sự còn có vai trò quan trọng nhằm loại bỏ những yếu tố gây cản trở cho tiến trình đổi mới và sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh.

Trong lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam từ năm 1945 đến nay, Nhà nước đã ban hành ba Bộ luật Hình sự, đó là: Bộ luật Hình sự năm 1985, Bộ luật Hình sự năm 1999 và Bộ luật Hình sự năm 2015. Bộ luật Hình sự năm 2015 hiện hành được sửa đổi, bổ sung lần đầu vào năm 2017, lần thứ hai vào năm 2024, đã trở thành nguồn cơ bản của pháp luật hình sự, thể chế hóa đầy đủ, toàn diện các chủ trương, đường lối của Đảng như: Đề cao hiệu quả phòng ngừa và tính hướng thiện trong việc xử lý người phạm tội; giảm hình phạt tù, mở rộng áp dụng hình phạt tiền, hình phạt cải tạo không giam giữ đối với một số loại tội phạm; hạn chế áp dụng hình phạt tử hình; khắc phục tình trạng hình sự hóa các quan hệ dân sự, kinh tế và bỏ lọt tội phạm; quy định là tội phạm đối với những hành vi nguy hiểm cho xã hội mới xuất hiện; bảo vệ quyền con người theo tinh thần Hiến pháp năm 2013…

Tuy nhiên, sau gần một thập kỷ thi hành, thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm và những yêu cầu mới trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội đã đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục hoàn thiện công cụ pháp lý sắc bén này. Nhiều hành vi nguy hiểm cho xã hội mới xuất hiện cần được bổ sung, trong khi một số chế tài đối với các tội phạm về kinh tế, môi trường, tham nhũng cần được tăng cường để bảo đảm tính răn đe.

Đáp ứng yêu cầu đó, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự đã được Quốc hội thông qua vào tháng 6 năm 2025, đánh dấu một giai đoạn phát triển mới của pháp luật hình sự Việt Nam. Lần sửa đổi này một mặt thể chế hóa sâu sắc hơn tính nhân văn trong chính sách hình sự của Nhà nước ta khi tiếp tục hạn chế án tử hình, mặt khác lại thể hiện sự quyết liệt hơn trong việc tăng nặng chế tài đối với một số nhóm tội phạm, trong đó có những điều chỉnh mang tính chiến lược nhằm ưu tiên thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng.

Để Bộ luật Hình sự đi vào cuộc sống, góp phần nâng cao ý thức pháp luật của người dân, tạo điều kiện cho việc nhận thức thống nhất trong áp dụng để giải quyết vụ án hình sự, cần thiết phải có nhận thức đầy đủ, sâu sắc, đúng đắn nội dung và tinh thần của nó, cũng như phải có sự cập nhật kịp thời những thay đổi trong các quy định của Bộ luật Hình sự.

Nhằm đáp ứng các yêu cầu trên, chúng tôi xuất bản cuốn sách: Bình Luận Khoa Học Bộ Luật Hình Sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025 (TS. Đinh Thế Hưng, TS. Trần Văn Biên, TS. Lê Quang Thành, NCS. Trần Tuấn Minh biên soạn)

Với cơ sở lý luận khoa học, nội dung phong phú và sâu sắc, hy vọng công trình này có giá trị tham khảo đối với những người làm công tác thực tiễn trong các cơ quan bảo vệ pháp luật, là tài liệu tham khảo cho các sinh viên chuyên ngành Luật của các cơ sở đào tạo, những người giảng dạy và nghiên cứu Luật hình sự cũng như tất cả những ai quan tâm đến pháp luật nói chung và pháp luật hình sự nói riêng.